BİLDİRİ DETAY

Esengül AKINCI ÖZTÜRK
AISKHYLOS, PERSLER 374-383: HELLENLER Mİ YOKSA PERSLER Mİ?
 
Aiskhylos’un Persler adlı tragedyasının 374-383. dizelerinde haberci, Salamis Savaşı’ndan önceki gece denizcilerin uysalca yaptıkları hazırlıkları anlatır. Yaygın görüş, bu hazırlıkları yapan denizcilerin Pers askerleri olduğu yönündedir. Fakat ünlü filolog Edith Hall, Aeschylus: Persians başlıklı eserinde, geleneksel kabulün aksine, söz konusu pasajda aslında Perslerden değil Hellenlerden bahsedildiğini savlar. Hall’ün argümanı, 374. satırdaki οὐκ ἀκόσμως (“düzensiz olmayan”) ve πειθάρχῳ φρενί (“itaatkar bir şekilde”) ifadelerinin yorumuna dayanmaktadır. Ona göre πειθάρχῳ φρενί ifadesi, “otoriteye gönüllü itaat” olarak anlaşılmalı ve dolayısıyla 374-383. satırlarda Yunanlı denizcilerden söz edildiği sonucuna varılmalıdır. Çünkü Hellenler, tıpkı pasajda betimlenen denizciler gibi, kendi iradeleri doğrultusunda otoriteye gönüllü olarak itaat etmeyi özgürce seçerler. Ayrıca Hall, Hellenlerin οὐκ ἀκόσμως ifadesiyle örtüşür bir şekilde disiplinli fakat Perslerin ise, pasajdaki denizcilerin aksine, genellikle düzensiz ve kargaşa halinde olmalarının da kendi tezini desteklediğini düşünür. Bu çalışmada, Hall’un argümanının makul ve savunulabilir olmadığı gösterilmeye çalışılacaktır. Persler 374-383, hemen birkaç dize önce Kserkses’in donanma komutanlarına verdiği emirleri içeren 364-369 ile birlikte incelendiğinde, iki pasaj arasında önemli paralellikler bulunduğu ve πειθάρχῳ φρενί ifadesinin Hellenlere özgü olduğu iddia edilen “otoriteye gönüllü itaati” değil, Perslerin üstlerine karşı sergilediği sessizce boyun eğme halini ifade ettiği görülür. Persler 364-369’da Kserkses, tüm donanmanın gece boyunca hareket halinde olmasını emretmiş ve 374-383. satırlarda bahsedilen denizciler de verilen emrin içeriği ve üslubuyla uyumlu bir şekilde bu talimatları yerine getirmişlerdir. Kaldı ki, eserde Perslere atfedilen ve οὐκ ἀκόσμως nitelemesiyle örtüşmeyen kargaşa hali savaş öncesine değil, savaş anına ve sonrasına ilişkindir. O halde, Persler tragedyasının 374-383. satırlarında sözü edilen denizcilerin Pers askerleri olduğunu düşünmek akla daha yakındır.

Anahtar Kelimeler: Aiskhylos, Edith Hall, Persler, Pers Donanması, Salamis Savaşı



 


Keywords: