BİLDİRİ DETAY

Mahire HÜSEYNOVA
ESKİ VE ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNDE YEMEK VE İÇKİ İSİMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
 
Tarihin derinliklerinden günümüze kadar yol alan, eski ve çağdaş türk lehçelerinde benzer ve farklı yönlere sahip olan yemek ve içki isimlerinin karşılaştırmalı analizi akraba türk lehçelerinnin dilbilimne çok sayıda yarar olabilir. Eski ve çağdaş türk lehçelerinin sözlük bünyesinin belli bir kısımını yemek ve içki isimleri oluşturuyor ki, bu gıda isimlerinin oluşum ve şekillenmesinde hiç şüphesiz ki, Türkçe aracılık rolünü oynamıştır. Türk edebiyatının temel direkleri olan bu dört şah eserden üçü türk dillerinin farklı gruplarına, örneğin "Dede Korkut" oğuz grubuna, "Manas" kıpçak grubuna, "Gutadğu bilig" karluk grubuna ait ve mensuptur. "Divanü-lüğat-it-türk" ise evrensel bir eser olarak tüm grup, dil ve lehçelerin üzerinde duran, onların arasında hiçbir ayrımcılık yapmadan kesin olarak hepsini kapsayan ve kendinde toplayan son derece zengin hazinedir. Türk lehçeleri, boyları ve günümüzde türk dilleri eski türkçe'nin fonetik, leksi, gramer temeline dayanmıştır. Mahmud Kaşgarlı'nın "Divanü-lüğat-it-türk"eserinde inde yer alan “kömec” (ekmek türü), “öz” (yağlı yemek), “uğut” (içki adı), “ağuc” (yemek türü), “ebek” (çörek türü), “etmek” (çörek), “uva” (yemek adı), “epmek” (çörek), “ikdük” (azuge adı), “uhak” (içki adı), “üğre” (çorba), “avzuri” (çörek), “mün” (çorba), “soğut” (dolma (sarma)), “gurut” (lor peyniri), “tokuç” (çörek), “çağır” (şerab), “kımız” (içki adı), “kavut” (govut), “sücik” (şerab), “sipçü” (çörek türü), “buhsı” (yemek adı), “katma” (çörek adı) ve d. yemek isimlerinin tarihsel varoluş ve şekillenmesinde her bir türk dillerinin ayrıca yeri var.

Anahtar Kelimeler: Türk Lehçeleri, Yiyecekler, İçecekler, Diyalektoloji



 


Keywords: