BİLDİRİ DETAY

Etem ÇALIK, Ayşegül Büşra ÇALIK
HUKUKTA SORUMLULUK VE TOPLUM TİPLERİYLE MÜNASEBETİ
 
Sorumluluk ilahiyatın, din felsefesinin, hukukun ve sosyolojinin bir alt disiplini olan hukuk sosyolojisinin ehemmiyetli bir konusudur ve borç, mükellefiyet ve vazife gibi kavramlarla yakın alakası vardır. Sorumluluk meselesi, modern hukuktaki durumuna gelinceye kadar çeşitli safhalardan geçmiştir. Modern anlayışa ulaşması teknik, ekonomik, kültürel ve sosyal birçok faktörün tesiriyle mümkün olabilmiştir. Bu sebeple de toplumların iptidai safhadan başlayıp medeni toplum safhasından geçerek modern safhaya ulaşmalarına paralel olarak, sorumluluk anlayışları da değişmiştir. İptidai topluluklar, geçim biçimi avcılık ve toplayıcılık olan ve bu sebeple de mülkiyetin ortaya çıkmadığı topluluklardı. Bu faaliyetlerin toplu olarak yapılmasının sosyo-kültürel neticesi kişilerin değil, bütün olarak topluluğun ferdiyet sahibi olarak görülmesi, hukukî yansıması da gene ferdin değil bütün olarak topluluğun sorumlu sayılmasıydı. Üretim ekonomisine geçilmesiyle başlayan medeni toplum (tarım toplumu), medeni toplum çağlarında bir taraftan kültürel faktörler (ilim, din ve sanatın ortaya çıkması), diğer taraftan ekonomik faktörler (mülkiyetin ortaya çıkması), hukuken de ferdî sorumluluk anlayışının gelişmesine yol açmıştı. Ancak medeni toplumların köleci yapıları sebebiyle, -hiç olmazsa köleler bakımından- kolektif sorumluluk anlayışı da benimsenmişti. Bu da bu toplumlarda sınıf gerçeğinin ortaya çıkmasının neticesiydi. Modern toplumların hukuk sistemi, sorumluluğun ferdiliğini kabul etmiştir. Bu da modern toplumların ekonomik, teknik, sosyal, kültürel, siyasî ve teknolojik yönden kaydettikleri gelişmelerin bir neticesi olarak ortaya çıkmıştı. Bu gelişmelerin kültürel yansımasıysa “fert”in tek başına değerli görünmesidir. Modern toplumların hukuk sistemleri de bu gelişmeleri takip etmiş ve diğer sahalarda meydana gelen ferdîleşmeye paralel olarak, hukuk sahasında da ferdî sorumluluk anlayışı gelişmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hukuk, Sorumluluk, Kolektif Sorumluluk, Ferdî Sorumluluk



 


Keywords: