BİLDİRİ DETAY

Şemseddin BAYRAM
KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE METİN ŞERHİ ÜZERİNE ADLANDIRMA SORUNU VE BİR ÖNERİ
 
Metin şerhi, Klasik Türk Edebiyatı araştırmacılarının üç ana araştırma alanından biridir. Bu yol üzere olan kişi, ele aldığı metnin sahasıyla ilgili bilgi sahibi olduğu iddiasıyla metnin muhataplarının da verilmek istenen bilgiyi daha iyi idrak edebilmesi için metni bütün olarak veya makul parçalarına ayırarak inceler, gerektiğinde çeşitli değerlendirmelerde ve detaylandırmada bulunur. Bu detaylar, şerh edilen esere yaklaşılan açıya bağlı olarak çeşitlenebilir. Klasik Türk Edebiyatı araştırmacıları çalışmalarında şerh hususuna metnin mahiyetini ve mevzularını ele alıp te`lif bir şerh metni yaratmak, şerh metotlarını incelemek, farklı bir şârihin metne yaklaşım usulünü incelemek gibi yönlerden yaklaşmaktadır. Son dönemde şerh hususunda öne çıkan hususlardan biri de terim ve isimlendirme çatışmasıdır. Geleneği devam ettirip “şerh” kavramını kullanmaya devam edenlerin yanı sıra, Batı edebiyatı ve metin inceleme yöntemleri tesirinde kalarak “şerh” kavramı karşılığında “analiz, tenkit, kritik, tahlil” ve bilim dilini Türkçeleştirme çabası içerinde olanların “eleştiri, inceleme, çözümleme” terimleri de kullanılmaktadır. Biz bu çalışmamızda; metin şerhi hususuna isimlendirme yönünden yaklaşıp Klasik Türk Edebiyatı araştırmacılarının ve diğer edebiyat sahasındaki araştırmacıların “şerh” kavramı yerine hangi terimleri ne amaçla kullandıklarına, isimlendirme hususundaki görüşlerine ve mukayesesine, Türkçe bir terim olan “çözümleme”nin “şerh” kavramı yerine kullanılabilirliğine yönelik inceleme ve değerlendirmelerde bulunmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, metin tahlili, şerh, çözümleme, tenkit



 


Keywords: