BİLDİRİ DETAY

Şükrü Seçkin ANIK
OSMANLI DEVLETİ’NDE OKMEYDANI VAKFI’NA VE ARAZİSİNE YAPILAN TECAVÜZLER
 
Osmanlı Devleti’nin yürüttüğü sosyal politikaların neredeyse tamamı vakıf sistemine dayanmaktadır. Bu bağlamda, tahsis edilen vakıf arazilerinin gelirleri ile han, hamam, cami, bedesten, imarethane ve aşevi gibi sosyal kurumların giderleri karşılanmaktadır. İnsanların sportif faaliyetlerini devam ettirebilmesi adına kurulan ok meydanları, güreş meydanları, at meydanları, cirit meydanları vb kurumlar da yine bu vakıf sistemi içerisinde giderleri karşılanan merkezlerdendir. Vakıf arazileri ile vakıf kurumları arasındaki bu gelir-gider dengesi ise İslam vakıf hukukunca düzenlenmektedir. Ancak zaman zaman İslam vakıf hukukuna aykırı olarak uygulanan bir takım icraatlar da göze çarpmaktadır. Çalışmamızda, yukarıda belirtilen kurumlardan biri olan İstanbul Okmeydanı vakfına ve arazisine İslam vakıf hukukuna aykırı olarak yapılan tecavüzler ele alınacaktır. Böylece Osmanlı vakıf sistemi içerisinde yaşanan düzensizlikleri ve devletin bu düzensizliklere karşı aldığı tedbirleri ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri ile Türkiye Cumhuriyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivleri incelenmiştir. Yapılan incelemede Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri’nde kayıtlı 103 numaralı Mühimme Defteri ile 108 numaralı Mühimme Defteri kayıtlarına; ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivleri’nde kayıtlı 950 Numaralı Nizamat-ı Kavanin ve Mukarrerat Defteri ile 954 Numaralı Nizamat-ı Kavanin ve Mukarrerat Defteri kayıtlarına rastlanmıştır. Bunun yanı sıra XVII. yüzyılda Katip Abdullah Efendi tarafından yazılan Tezkire-i Rumat ve Kanunname-i Rumat adlı yazma eserlerde yine bu çalışmanın ana kaynaklarını oluşturan metinler arasındadır. Elde edilen bu bilgiler ve bulgular doğrultusunda Osmanlı vakıf sistemi içerisinde bir takım zafiyetlerin yaşandığı ve devletin bu duruma karşı önlem almaya çalıştığı ortaya çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Vakıf, Okmeydanı, İstanbul, Ferman



 


Keywords: